August 14, 2018


What went so disastrously wrong during the course of last week’s murderous wildfires? It is instructive to consider the procedures laid down by Greek law in the case of natural and man-made disasters, including of course wildfires. Let us imagine for a moment that you are mayor of a village or town, and receive a telephone call from a local farmer telling you that a small brush fire has broken out near a pine grove. What is your next move?

Before taking any action, you must determine into which of five possible categories the fire must be placed, namely: ‘low intensity local’; ‘high intensity local’; ‘low intensity regional’; ‘high intensity regional’; or ‘generalised’. This is a requirement of the Law of 10 April 2003, code-named Xenokrates, on the upgrading of civil protection, the practical details of which are currently described, thirteen years later, as being “under development”.

But, you may protest, all fires start out as ‘low intensity local’; only after they have burned out is it possible to define them satisfactorily. Rest easy, for it is not, after all, up to you to define the scale of the fire. It is up to the ‘Local Civil Defence Coordinating Committee’, which must meet in person, and whose members you must now instantly summon. They consist of:

  1. Yourself, as mayor; 
  2. Two members of the municipal council, including a member of the opposition; 
  3. Any specially trained cadres from Decentralised Civil Defence and the Regional Administration; 
  4. A representative of the locality’s Senior Military Commander; 
  5. The Chief of Police;
  6. The head of the Municipal Police Force; 
  7. A representative of the Coast Guard; 
  8.  The Fire Services Chief; 
  9. The head of the Municipal Technical Services; 
  10. A representative of the Forestry Service; 
  11. Representatives of municipal voluntary organisations; 
  12.  A secretary whose job it is be to keep the minutes.

Should you ignore this step and attempt to take any initiative off your own bat, you are in breach of the law and subject to heavy penalties. You therefore summon these worthies from their scattered homes and offices; several hours later, the committee come the saddening but alas inevitable conclusion that the fire, left to its own devices, has spread beyond the confines of the municipality and may legitimately be defined as ‘regional’. The Region should now be informed (through official channels!) and must in its turn decide whether the fire is ‘low intensity regional’, meaning that it can be fought on a regional level, or whether it has mutated to ‘high intensity regional’, requiring the assistance of third parties.

This, you will be unsurprised to hear, now requires the convening of the Region’s Civil Defence Coordinating Committee, which consists of the regional equivalents of the local committee members listed above, plus several new ones. The time elapsed since the original phone call from the civic-minded farmer having expanded to satisfy bureaucratic requirements, the inevitable result will be that the small brush fire has by now almost certainly achieved ‘high intensity regional’ status, unless of course it has already burnt everything in its path and reached the sea. Stay with me.

Let us suppose that some twenty-plus regional committee members have been tracked down, locked in a room, debated long enough for everybody to express his or her opinion freely and have finally resolved upon a plan of action. How will orders be passed on to the people on the ground tasked with carrying out the plan? The answer is, with very great difficulty, since the Xenokrates law skirts such vulgar practical details with ease. In the real world, no system of communications equally accessible to police, fire services and municipal authorities exists. Last year, the British SEPURA communications system was acquired at an annual cost of 1.6m Euros. Unfortunately, when put to the test during last week’s deadly fires, it apparently failed to work; furthermore, it does not in any case allow for communication between the various services. On the ground, police and firemen were reduced to the use of their personal cellphones, where these functioned.

Finally, we come to the crucial issue of overall operational command. Who gives orders to the heterogeneous collection of authorities attempting to cope with the ever-spreading wildfire (police, municipal forces, army, fire fighters, volunteers, etc, etc)? The answer is nobody and everybody, with the overriding concern at the highest administrative levels being the avoidance of any possible comeback for the inevitable disaster. Significantly, the latest legislation governing the relationship between municipal and regional governments states clearly that “between the two levels of local government there can exist no hierarchical or controlling relationship, but only a relationship of mutual aid and collaboration”. In other words, if the municipality decides to direct all its resources to the east and the region opts to do the same to the west, nobody can knock their stupid heads together. Similarly, each will probably be directing radically different requests to third parties.

As a final grace note, one should note that the vast majority of posts in the aforementioned chains of responsibility are filled not by experts, technocrats or even competent all-round administrators, but political appointees criminally (I use the term advisedly) ignorant of the practicalities of civil defence. And that is why everything went up in smoke, and will continue to do so, year after year…

I have lifted (and translated very freely) the information contained in this post from a far more extensive, informative and impassioned article by Thanos Tzimeros, latterly a counsellor in the Attica Regional Council and a man clearly familiar with the practicalities of civil defence in Greece.

The original Greek article can be downloaded here.
The full text of the Xenokrates law in all its turgid, semi-literate bureaucratic glory can be downloaded here.

May 13, 2018


Ο Νίκος Βατόπουλος μας προσέφερε στη σημερινή Καθημερινή το κοάν της εποχής που ζούμε. Δοκιμάστε το: κάθε φορά που θα βρίσκεστε μπροστά σε κάποια καινούργια τερατώδη ηλιθιότητα, κάποιο νέο δείγμα απίστευτης ανευθυνότητας ή εγκληματικής αμάθειας, μην αφήσετε την πίεσή σας να ανέβει σε επίπεδα επικίνδυνα για την υγεία, παρά επαναλάβετε χαμηλόφωνα δυό-τρεις φορές τη φράση «Πελαγοδρομούν τιποτολογώντας αυτοχειροκροτούμενοι». Φυσικά τίποτα δεν θα αλλάξει, αλλά θα έχετε τουλάχιστον επανακτήσει, εν μέρει τουλάχιστον, την ηρεμία σας...

December 12, 2017


The long-established Law of Unintended Consequences states that human actions always have unanticipated effects, and that these are almost invariably negative. As a subset of the law proper, I hereby propose the Law of Consequential Reciprocity, or Boomerang Law, according to which "the greater and more sweeping the benefits of any new development are claimed to be, the greater and more pernicious will be its unintended consequences". As an example, I give you Twitter.

August 6, 2017


Ο λόγος του εικαστικού Κώστα Τσόκλη, όπως τον συνάντησα σε πρόσφατη συνέντευξη που φιλοξένησε η Καθημερινή, μου θύμισε αναπόφευκτα τον αείμνηστο Αλέξανδρο Καπάνταη, όπως τον χάρισε στη αιωνιότητα ο Αλέξανδρος Κοτζιάς...

Σύμφωνα με τον καλλιτέχνη, τα έργα του «Δέκα σημεία όρασης» «θα μείνουν για πάντα εκεί, να δείχνουν αιωνίως μια διαφορετική εικόνα, μέχρι να καταστραφεί ο πλανήτης. Αυτήν τη φορά κλείνω το μάτι στον θεό – του είπα, “έλα να δημιουργήσουμε μαζί”. Τον εκβίασα. Έκοψα ένα κομμάτι από τη φύση του και το έκανα έργο. Eίναι μια απεγνωσμένη απάντηση στην αγωνία η τέχνη να ζει μαζί μας. Το έργο μου είναι αγιογραφίες του θεού και ταυτόχρονα αυτοπροσωπογραφίες. Νομίζω ότι αυτοβιογραφούμαι. [...] Ένα πράγμα αγάπησα στη ζωή: τον έρωτα, τη στιγμή της κορύφωσής του, εκεί που δεν ξέρεις αν είσαι άντρας ή γυναίκα. Είμαι ένας λιτός άπληστος. Ζω μια μάχη με την αιωνιότητα».

May 23, 2017


 The Turkish Embassy in Washington yesterday announced that the protestors attacked by Erdogan's goons “began aggressively provoking Turkish-American citizens who had peacefully assembled to greet the President”. What do such aggrieved and self-righteous statements remind one of, if not of the virtually similar expressions of outrage emanating from other authoritarian regimes engaged in repressing dissent, from Stalinist Soviet Union and Maoist China to Khomeinist Iran and Salafist Saudi Arabia?

Perhaps not surprisingly, all authoritarian or totalitarian regimes inevitably revert to the same wooden language and the same passive-aggressive response in defense of their otherwise indefensible actions: "The patriotic [police/soldiers/vigilantes/armed thugs] defended their persons and the honour of their country against the aggressively protesting [students/housewives/running dogs/traitorous hyenas] by [gently pushing them back/remonstrating with them/beating their skulls in]. This particular rhetorical trope is based on the principle that the more you have to apologise for, the more stridently outraged and unapologetic you should sound. Plus ca change...

December 24, 2016


Photograph: Daniel Leal-Olivas
Brevity is indeed the soul of wit. But some people need to have the obvious spelt out in easy-to-grasp terms...

October 21, 2016


At first sight, Myrsini Koutli’s photographic compositions slot neatly into the genre of contemporary urban and suburban photography: rich colours, locations of a studied banality, interstitial sites considered with a carefully neutral environmental and political eye. However, that neutrality is discreetly undermined by the still blander texts which complement the images in black or white sans-serif lettering. These consist of simple definitions of everyday nouns drawn from some English dictionary: river, hill, mountain, cloud, lake. Inevitably, the cognitive dissonance between definition and subject, text and image, in these deliberately ironic conjunctions confirm the poverty of the contemporary urban landscape. With On Definitions, Koutli uses technology and aesthetics to resurrect the conceptual art movement of the seventies, slyly combining image and text with the deliberation of a Victor Burgin.

 Εκ πρώτης όψεως, οι φωτογραφικές συνθέσεις της Μυρσίνης Κουτλή εντάσσονται υπάκουα στο πλαίσιο της σύγχρονης φωτογραφίας αστικού και περιαστικού τοπίου: πλούσια χρώματα, προσεχτικά επιλεγμένοι «ά-τόποι», interstitial sites που αντιμετωπίζονται με ουδέτερη πολιτική και περιβαλλοντολογική ματιά.  Την ουδετερότητα όμως αυτή έρχεται να υποσκάψει διακριτικά το ακόμα ποιό ουδέτερο κείμενο που συμπληρώνει την εικόνα με λιτά, λευκά ή μαύρα sans-serif γράμματα. Πρόκειται για απλούς ορισμούς καθημερινών λέξεων βγαλμένων από κάποιο αγγλικό λεξικό: ποτάμι, λόφος, βροχή, βουνό, σύννεφο, λίμνη.  Αναπόφευκτα, η γνωστική ασυμφωνία μεταξύ ορισμού και θέασης, κειμένου και εικόνας, στις με εμφανή πονηριά επιλεγμένες συζεύξεις, έρχεται να υπογραμμίσει ειρωνικά τη σημερινή χρεοκοπία των λέξεων. Διακριτικά, με την εργασία αυτή η Κουτλή ανανεώνει με σύγχρονη τεχνοτροπία και αισθητική τις προθέσεις του πολιτικά ευαισθητοποιημένου κινήματος νοηματικής τέχνης της δεκαετίας 1970, συνδυάζοντας ανατρεπτικά εικόνα και γλώσσα με τη σπουδή ενός Victor Burgin. 

August 21, 2016


Following the passage of recent legislation, right-thinking Europeans can rest easy in the knowledge that their eyes will no longer be offended by the sight of burqa-clad maenads flaunting their religious beliefs on the continent's beaches, like the shameless group of religious fanatics pictured above.

July 19, 2016


“Fanatical defenders of religion start out attacking contemporary secular culture; it’s no surprise when they end up forsaking any meaningful religious experience. In a similar way, many liberal warriors are so eager to fight anti-democratic fundamentalism that they end up flinging away freedom and democracy if only they may fight terror. The ‘terrorists’ may be ready to wreck this world for love of another, but the warriors on terror are just as ready to wreck their own democratic world out of hatred for the Muslim other. Some of them love human dignity so much that they are ready to legalise torture to defend it. The defenders of Europe against the immigrant threat are doing much the same. In their zeal to protect the Judeo-Christian legacy, they are ready to forsake what is most important in that legacy. The anti-immigrant defenders of Europe, not the notional crowds of immigrants waiting to invade it, are the true threat to Europe.”

Slavoj Žižek, “Barbarism with a Human Face”, London Review of Books, vol.36 no.9, 8 May 2014

July 14, 2016


τὸ κακὸν δοκεῖν ποτ᾽ ἐσθλὸν
τῷδ᾽ ἔμμεν ὅτῳ φρένας
θεὸς ἄγει πρὸς ἄταν:

πράσσει δ᾽ ὀλίγιστον χρόνον ἐκτὸς ἄτας. 

Sometimes the gods
lure a man’s mind forward to disaster,
and he thinks evil’s something good.
But then he lives only the briefest time
free of catastrophe.

Sophocles, Antigone


June 28, 2016


An almost surreal depiction of the Aegean island of Greater Kalogero, lying roughly halfway between Andros and Chios, from the Isolario of Benedetto Bordone (1528). An utterly barren, virtually sheer volcanic rock with a total surface of just over an acre, Kalogero was the site of an anchorite monastery from about the 12th to the 17th centuries. The monks were largely dependent on passing ships for the means of sustenance, reaching them with a small boat which could be launched from up high by means of a counterbalanced crane. The line between entrepreneurial activity and brigandage being notoriously blurred in these waters, the monks are also believed to have regularly provided safe storage facilities for the local pirates.

Libro di Benedetto Bordone. Nel qual si ragiona de tutte l'isole del mondo, con li lor nomi antichi & moderni, historie, fauole, & modi del loro uiuere, & in qual parte del mare stanno, & in qual parallelo & clima giacciono. 

June 25, 2016


History repeats itself, first as tragedy, second as farce.
Karl Marx

June 12, 2016


Two press photographs from the glorious summer days of Greek High Kitsch, the Colonels' Dictatorship of 1967-1974. Above, George Papadopoulos, junta leader now in the role of Prime Minister, visits a military unit accompanied by a phalanx of uniformed officers on the occasion of Easter Sunday (probably in 1968). In honour of the day, they are passing between two halves of a red easter egg painted with the message Χριστός Ανέστη, "Christ is risen". The looked-for audience response would have been to ponder the colonel's slogan, "Greece is risen", but the association with baby chickens is irresistible.

The lower photograph illustrates what was perhaps one of the high points of that profoundly tacky annual performance in Athens Stadium, the Celebration of Greek Military Virtue. An improbable number (fifteen or more) of the despised ESA military police cling to one another on a motorcycle, the topmost man waving a Greek flag disfigured by the dictatorship's soldier-and-pinioned-phoenix symbol. It is probably safe to assume that none of those involved saw anything remotely homoerotic in this and similar early works of performance art by the junta.

February 7, 2016


On perhaps two or three days a year, very early on a cold, clear morning, you can see all of Crete from Kythera, lying end-to-end on the horizon beyond Antikythera and almost close enough to touch.

August 17, 2014


Η Κωνσταντίνα Σταματογιαννάκη συμμετείχε στο περσινό Συνέδριο για την Ιστορία της Ελληνικής Φωτογραφίας στα Κυθηρα με την πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη «Τάσος Μελετόπουλος, φωτογράφος του θεάτρου». Το περιεχόμενο της διάλεξης ήταν ένα μικρό μόνο μέρος εντατικής έρευνας γύρω από το αρχείο Μελετόπουλου και την ιστορία του Εθνικού Θεάτρου που διεξήγαγε στο Ελληνικό Λογοτεχνικό & Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ).  Καρπός της πολυετούς αυτής έρευνας υπήρξε η πρόσφατη δημοσίευση από το ΜΙΕΤ του πλούσια εικονογραφημένου τόμου Εθνικό Θέατρο. Τα Πρώτα Χρόνια (1930-1941). Πέρα από την αυτονόητη σημασία του δημοσιεύματος για την ιστορία του θεάτρου, το έργο της Σταματογιαννάκη θα αποτελέσει σε βάθος χρόνου μόνιμη πηγή αναφοράς για την φωτογραφία θεάτρου. Όπως όλες οι εκδόσεις του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, το βιβλίο, και ειδικά οι αναπαραγωγές, είναι ποιοτικά άριστο.

Μοναδικό μελανό αλλά και εντελώς αδικαιολόγητο σημείο αποτελεί η ριζική υποβάθμιση της ερευνήτριας. Αν και ουσιαστικά υπεύθυνη για το 99% της έρευνας και συγγραφής του έργου, αντί να μνημονεύεται ως υπεύθυνη της έκδοσης στη σελίδα τίτλου του βιβλίου, όπως απαιτεί η επιστημονική δεοντολογία, αναφέρεται απλά μεταξύ των κειμενογράφων, και μάλιστα δεύτερη κατά σειρά. Το θέμα δεν είναι καθόλου επουσιώδες, τη στιγμή που οι διεθνείς βιβλιογραφικές αναφορές βασίζονται κατά πάγια τακτική στις πληροφορίες της σελίδας τίτλου. Μπορεί ίσως η ερευνήτρια να αποδέχθηκε την ουσιαστική αυτή υποβάθμιση της εργασίας της από μετριοφροσύνη, δεν παύει όμως να πρόκειται για δεοντολογικά απαράδεκτη παραποίηση. Και δεν είναι πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο στον χώρο των σοβαρών Ελληνικών εκδόσεων, ειδικά όταν πρόκειται για φωτογραφική ή εικαστική έρευνα.


January 22, 2014


Joan Thirlaway, location unknown, 22 November 2013

Matthew Taylor, Middleton Moor, Derbyshire, 19 January 2014

Owen Humphreys, Rigg, Gretna Green, 25 November 2013

srerobinson, Rigg, Gretna Green, 4 January 2014

Source: The Guardian, 22 January 2014

November 22, 2013


Φωτογραφίες εξωφύλλου: Νίκος Παναγιωτόπουλος
Οι εκδόσεις Νεφέλη δημοσίευσαν σήμερα το συλλογικό έργο Η ελληνική φωτογραφία και η φωτογραφία στην Ελλάδα σε επιμέλεια του Ηρακλή Παπαϊωάννου, πολύτιμη προσθήκη στην πενιχρή ακόμα κριτική βιβλιογραφία γύρω από την Ελληνική φωτογραφία. Ακολουθεί η ανακοίνωση του εκδότη.

Μία από τις σταθερές της σύγχρονης εποχής που δύσκολα αμφισβητείται είναι η πανταχού παρουσία της εικόνας, φωτογραφικής ή άλλης, και η ισχυρή επίδρασή της στη διαμόρφωση αντιλήψεων και συμπεριφορών. Όμως, ενόσω ο εικονογραφημένος κόσμος γιγαντώνεται γύρω μας και μέσα μας, ο κριτικός διάλογος γι’ αυτόν παραμένει συγκριτικά καθηλωμένος, ειδικά στην ελληνική εκδοχή του. Έτσι ευνοούνται η απλούστευση και η σύγχυση, η άκριτη επιβολή της εμπορευματικής εικόνας, ο οπτικός αναλφαβητισμός. Είναι η φωτογραφία μια εικόνα που πρέπει κανείς να δημιουργεί και να καταναλώνει χωρίς να σκέφτεται και να συζητά γι’ αυτήν; Μπορεί να αγνοηθεί η ιστορία και η αισθητική που οπλίζουν τη δημιουργία της και ενορχηστρώνουν την υποδοχή της από το κοινό; Δημιουργείται τελικά η φωτογραφία μέσα σε ένα κοινωνικό και ιδεολογικό κενό;

Η ανθολογία αυτή επιχειρεί να σκιαγραφήσει το πλαίσιο λόγου της ελληνικής φωτογραφίας με κείμενα και δοκίμια των ερευνητών, επιμελητών και θεωρητικών Κωστή Αντωνιάδη, Νίνας Κασσιανού, Φανής Κωνσταντίνου, Κωστή Λιόντη, Αλεξάνδρας Μόσχοβη, Ειρήνης Μπουντούρη, Νίκου Παναγιωτόπουλου, Ηρακλή Παπαϊωάννου, Πηνελόπης Πετσίνη, Πλάτωνα Ριβέλλη και Γιάννη Σταθάτου. Η συγκρότησή της συνοδεύτηκε από την πεποίθηση ότι η έρευνα και η κριτική σκέψη όχι μόνο δεν αναιρούν αλλά εντείνουν την απόλαυση που προσφέρει η φωτογραφία, συμβάλλοντας στη δημιουργία κριτηρίων για την κατανόησή της αλλά και επιχειρημάτων σε έναν διεπιστημονικό διάλογο. Στόχοι όπως αυτοί βέβαια παραμένουν απολύτως συμβατοί με την ίδια τη χαρά της ανάγνωσης, που κυοφορείται μέσα από την εκφραστική ιδιαιτερότητα κάθε συγγραφέα.

October 9, 2013


Alison Wilding. Photograph: Linda Nylind for the Guardian
Standing well apart from the glitz of the fashionable art scene, Alison Wilding is deservedly becoming recognised as one of the most significant and authentic twentieth-century British sculptors. Her answers to one of those usually superficial mini-interviews in today’s Guardian are characteristically terse and to the point. A brief selection:

Who or what have you sacrificed for your art?
Absolutely nothing.

Do you believe in the adage that art is 1% inspiration and 99% perspiration?
No. Art is different things at different times. Sometimes it's tedious hard work, sometimes it's very fast; sometimes it's something you make yourself, and sometimes it's fabricated by someone else. I don't think there are any hard and fast rules.

Why do public sculptures often attract such controversy?
Because most of them are rubbish. You only have to look around you to see there's too much stuff that's no good. Everyone wants to make a little keynote work for a particular building, but it's just not necessary.

What's the greatest threat to art?
Popularity. I'm an unashamed elitist. That's unfashionable: everyone wants bums on seats, and more and more people to go to galleries and museums, so the money goes to something that's very popular, or destined to be. I really don't agree with that.

September 14, 2013


Περί σεβασμού και υπευθυνότητας: υπόμνημα σχετικά με ορισμένες πράξεις και ανακοινώσεις του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

Το υπόμνημα που ακολουθεί διαβάστηκε για λογαριασμό μου από τον Κωστή Αντωνιάδη κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «Ημερίδας» που διοργάνωσε το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης στην Αθήνα, το Σάββατο 14 Σεπτεμβρίου 2013.

Καλημέρα. Κατ΄αρχάς ζητώ συγνώμη από τους παρευρισκόμενους διότι επαγγελματικές υποχρεώσεις με κράτησαν εκτός Αθηνών, με αποτέλεσμα να πρέπει να σας απευθύνω τον λόγο διά στόματος του φίλου και συναδέλφου Κωστή Αντωνιάδη. Έχω δύο λόγους για τους οποίους επεμβαίνω στο σημείο αυτό της συζήτησης: πρώτον ως δημιουργός φωτογραφικών έργων τα οποία καταστράφηκαν από την πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στις αποθήκες της εταιρείας Ορφέας Βεϊνόγλου Α.Ε. το βράδυ της 2-3 Μαΐου 2012, και δεύτερον ως επίτροπος της ιστορικής σημασίας έκθεσης Εικόνα & Είδωλο: Η Νέα Ελληνική Φωτογραφία που επιμελήθηκα το 1997 για λογαριασμό του ΥπΠο, τα έργα της οποίας αποτελούν ένα σημαντικό μέρος των καταστραφέντων.

Αντιπαρέρχομαι πληθώρα θεμάτων σχετικά με τη διαχείριση του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, θέματα για τα οποία καλείται να δώσει εξηγήσεις όχι πλέον το μουσείο, αλλά το κατά νόμον υπεύθυνο όργανο, δηλαδή το Υπουργείο Πολιτισμού, για να επικεντρωθώ στα σχετικά με την καταστροφική πυρκαγιά ερωτήματα. Αυτά είναι εν συντομία τρία:        

[1] Πρώτο ερώτημα: γιατί, τη στιγμή που όπως γνωρίζουμε πολύ καλά, ο επιβλέπων φορέας του ΜΦΘ, δηλαδή το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, προσέφερε μουσειακών προδιαγραφών αποθηκευτικούς χώρους εντελώς δωρεάν, το ΜΦΘ επέλεξε αντί αγνώστου τιμήματος να εμπιστευθεί τις πολύτιμες συλλογές του στις αποθήκες της εταιρείας μεταφορών Ορφέας Βεϊνόγλου, όπου και καταστράφηκε το μεγαλύτερο μέρος της σύγχρονης συλλογής;

Το ΜΦΘ έχει συστηματικά αποφύγει να απαντήσει στο πολύ απλό αυτό ερώτημα, που εκτός από θέμα ευθύνης για την καταστροφή, εγείρει και σοβαρότατο θέμα σπατάλης (στην καλύτερη περίπτωση) δημοσίου χρήματος. Το μόνο που έχει ακουστεί είναι αόριστες αναφορές στο γεγονός ότι οι αποθήκες Βεϊνόγλου είναι υποτίθεται «πιστοποιημένες με ISO». Πέραν του ότι αυτή η παρατήρηση καθόλου δεν εξηγεί γιατί απορρίφθηκε η λύση του ΚΜΣΤ, οφείλουμε να παρατηρήσουμε πως το «πιστοποιημένες με ISO» δεν σημαίνει απολύτως τίποτε όταν δεν διευκρινίζεται ποιό είναι. ISO έχουν και τα βενζινάδικα, ISO έχουν και τα γυμναστήρια. Περί τίνος ISO πρόκειται άραγε εδώ; Μεταφορικής εταιρείας; Σίγουρα όχι μουσειακών αποθηκευτικών χώρων.

[2]  Δεύτερο ερώτημα, γιατί η διεύθυνση του ΜΦΘ ουδέποτε, ακόμα και μέχρις σήμερα, δεν επικοινώνησε με τους δημιουργούς των κατεστραμμένων έργων για να τους ενημερώσει σχετικά, παρά προσπάθησε με κάθε τρόπο να κουκουλώσει το συμβάν;

Από τα πάμπολλα στοιχεία που επιβεβαιώνουν την εξαιρετικά παράξενη αυτή συμπεριφορά του ΜΦΘ, θα αναφερθώ σε δύο μόνον. Πρώτον, το δελτίο τύπου του ΚΜΣΤ της 12/6/2012, το οποίο αναφέρει πως «Πληροφορηθήκαμε με καθυστέρηση, την 21η Μαϊου 2012, για την καταστροφή από την πυρκαγιά που ξέσπασε στις αποθήκες της εταιρίας Ορφεύς Βεϊνόγλου Α.Ε. τη νύχτα της 2ας Μαΐου 2012».

Δεύτερον, επιστολή του ΚΜΣΤ προς τον Συνήγορο του Πολίτη της 18/12/2012 η οποία υπογραμμίζει «τη μυστικότητα που τηρούσαν οι εκπρόσωποι του ΜΦΘ για τα όσα είχαν συμβεί στις αποθήκες της Σίνδου», και εκφράζει  «τις ανησυχίες του για τις συνθήκες υπό τις οποίες ανακάλυψε ότι φυλάσσονταν τα φωτογραφικά έργα της συλλογής, και επισήμανε ότι το ΚΜΣΤ διαθέτει ασφαλές σύστημα φύλαξης και επαρκείς αποθηκευτικούς χώρους για την ασφαλή συντήρηση του φωτογραφικού αρχείου».  

[3] Τρίτο ερώτημα είναι το γιατί επιμένει το ΜΦΘ να παραπλανά το κοινό και το ΥπΠο ότι είναι δήθεν εφικτή η επανασύσταση της συλλογής, και μάλιστα, σύμφωνα με τα όσα μαθαίνω ότι ελέχθησαν χθες στη Θεσσαλονίκη, σε ποσοστό 95%. Η παραπλανητική στην καλύτερη περίπτωση αυτή ανακοίνωση βασίζεται προφανώς στην πρόθεση να ξανατυπωθούν τα κατεστραμμένα.

Ο κυριος διευθυντής του ΜΦΘ πιθανώς αγνοεί την έννοια του vintage print, του πρωτότυπου δηλαδή τυπώματος εποχής, που θεωρείται και το μόνο πραγματικά αυθεντικό. Για κάθε σοβαρό μουσείο ή συλλέκτη, κάθε άλλη εκτύπωση, πόσο μάλλον αν δεν γίνει υπό την επίβλεψη του φωτογράφου, αποτελεί απλώς αντίγραφο. Εδώ όμως υπεισέρχεται και ένας σοβαρότερος παράγων: σχεδόν όλα τα κατεστραμμένα τυπώματα ήσαν έργα προ-ψηφιακής εποχής, και στις περισσότερες, για να μην πούμε όλες τις περιπτώσεις, τα χαρτιά και τα χημικά που χρησιμοποιήθηκαν τότε απλούστατα δεν υπάρχουν πια σήμερα. Η δήθεν επαναδημιουργία των, ακόμα και βάσει των πρωτότυπων αρνητικών, δημιουργεί απλώς γύψινα ομοιώματα.

Υπάρχει όμως και μια άλλη πολύ σημαντική παράμετρος, την οποία φυσικά το ΜΦΘ προτιμάει να σκουπίσει κάτω από το χαλί. Αναφέρομαι στα ουκ ολίγα μοναδικά έργα της συλλογής, δηλαδή στα έργα που λόγω υλικού (λ.χ. Polaroid), επέμβασης, προσθήκης μη φωτογραφικών στοιχείων ή μικτής τεχνικής, απλούστατα δεν μπορούν να αναπαραχθούν.  Και επειδή στη Θεσσαλονίκη ο κύριος διευθυντής προσποιήθηκε πως αυτά αποτελούν αμελητέα ποσότητα, θα μου επιτρέψετε να σας αναφέρω ποια έργα και ποιων δημιουργών εμπίπτουν στην περίπτωση αυτή από την έκθεση Εικόνα & Είδωλο και μόνον.

·      Ελένη Μαλιγκούρα: ξύλινες κατασκευές με φωτεινές διαφάνειες 
·      Δημοσθένης Αγραφιώτης: συνθέσεις με Polaroid και χάρτινα αρνητικά
·      Περικλής Αλκίδης: αργυροτυπίες με χειρόγραφο κείμενο
·      Γιώργος Δεπόλλας: αργυροτυπίες με χειρόγραφο κείμενο
·      Ηρακλής Παπαϊωάννου: κολάζ με λουρίδες τεμαχισμένων Polaroid
·      Λίζη Καλλιγά: μοναδική σολαριζέ αργυροτυπία
·      Νατάσσα Μαρκίδου: αργυροτυπίες με χειρόγραφο κείμενο
·      Νάγια Γιακουμάκη: Polaroids
·      Λίζη Καλλιγά: μοναδική εκτύπωση καταστροφής βαφής
·      Δέσποινα Μεϊμάρογλου: μεταξοτυπία
·      Λία Ναλμπαντίδου: Polaroids
·      Ευδοξία Ράδη & Επαμεινώνδας Σχίζας: Polaroids σε plexiglass
·      Γιάννης Ψυχοπαίδης: επιζωγραφισμένες  Polaroid

Εν κατακλείδι, το σκανδαλώδες, ή μάλλον το θλιβερό όλης αυτής της υπόθεσης είναι το πόσο τρομαχτικά αντικατοπτρίζει την άθλια πραγματικότητα της σύγχρονης ελληνικής δημόσιας ζωής. Ένα αδρά επιχορηγούμενο και υπο κρατική επίβλεψη μουσείο, το μοναδικό δυστυχώς του είδους του στη χώρα μας, συνάπτει ύποπτες και αδιαφανείς σχέσεις με εμπορική εταιρεία κρυφά από τον επιβλέποντα θεσμό. Ως άμεσο αποτέλεσμα της συνδιαλαγής αυτής, καταστρεφεται ολοσχερώς ένα σημαντικό μέρος της φωτογραφικής κληρονομιάς της Ελλάδος.

Αντί αμέσως να ενημερώσει όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς και ιδιώτες, το μουσείο αποκρύπτει για όσο χρόνο μπορεί το συμβάν. Όταν αναγκάζεται επιτέλους να το ομολογήσει, συνεχίζει να αρνείται με πείσμα να δώσει εξηγήσεις. Μοναδικό του μέλημα για τους επόμενους 18 μήνες, ως φαινεται, είναι να καλύψει με κάθε τρόπο την συνένοχο εμπορική εταιρεία, επαναλαμβάνοντας προς όλες τις κατευθύνσεις πως «πρόκειται για λεπτά θέματα», λες και η ευθύνη του μουσείου και των ηθυνόντων δεν είναι προτίστως προς το κράτος και τους δημιουργους, αλλά προς τον ιδιοκτήτη και τους μετόχους της Ορφέας Βεϊνόγλου Α.Ε.

Και το κερασάκι στην ελληνικότατη αυτή τούρτα; Αντί ο διευθυντής και το ΔΣ το μουσείου να ζητήσουν συγνώμη και να πάνε σαν βρεμένες γάτες στο σπίτι τους – αντί, τουλάχιστον, το ΥπΠο να τους διαμηνύσει ευγενικά πως αρκετό κακό έκαναν στην ελληνική φωτογραφία και είναι ώρα να πηγαίνουν – αντί όλων αυτών, ο διευθυντής επιβραβεύεται πανηγυρικά με επαναπρόσληψη από τον υπουργό, και το ΔΣ παραμένει στη θέση του. Only, καθώς λένε εις τας Ευρώπας, only in Greece…

Γιάννης Σταθάτος